Sum, Erekcya parafii w Żyrardowie, Przegląd Katolicki, nr 22 (1898)

Erekcya parafii w Żyrardowie

Dzień 22 maja r.b. uwiecznił się w Żyrardowie. Dziekan grodziski, ks. Antoni Maciążkiewicz, na mocy upoważnienia Najdostojniejszego Arcypasterza, ogłosił w tym dniu podczas summy dekret mianujący kościół żyrardowski parafialnym. Z tego aktu erekcyjnego jak również z akt archiwalnych miejscowych dowiedzieliśmy się, że władza duchowna zwracała uwagę na wzrastającą liczbę mieszkańców Żyrardowa i okolicy, należących do rozległej parafii wiskickiej. W porozumieniu się przeto z pp. Hiellem i Dittrichem, właścicielami fabryki żyrardowskiej, wyjednała i p. Ministra Spraw Wewnętrznych po datą 7/19 marca 1873 r. za 645 zezwolenie na urządzenie w domu prywatnym w Żyrardowie kaplicy oraz na przyległych gruntach cmentarza grzebalnego.

Do stopniowego urzeczywistnienia projektów pp. Hielle i Dittrich przystąpili nico później, mianowicie w r. 1881 otworzono cmentarz, w roku zaś 1882 poświęcono kaplicę w domu fabrycznym w Żyrardowie. W r. 1889 zmienił ks. Folkmanna ks. Paweł Nowacki, po nim w r. 1891 krótko sprawował obowiązki przy tejże kapliczce ks. Walenty Laudowicz, po którym w tymże roku mianowany został ks. Teofil Pląskowski.
Za kapelaństwa tego kapłana, p. Karol Dittrich, prezes Towarzystwa Akcyjnego, oddał do użytku publicznego kościółek z własnych funduszów wybudowany i w dzień Niepokalanego Poczęcia N.M.P. w r. 1891 przez dzisiejszego dziekana poświęcony. Ludność katolicka w Żyrardowie doszła wówczas do poważnej cyfry 12 000 dusz, przeto władza archidiecezjalna do pomocy ks. Pląskowskiemu wydelegowała drugiego kapelana w osobie ks. Henryka Chajeckiego. Kościółek ten p. K. Dittrich uważał tylko za tymczasowy, nosząc się z myślą pobudowania większego, odpowiadającego w zupełności celowi.

W wizycie dziekańskiej w d. 30 listopada 1892 r. odbytej znajdujemy wzmiankę, iż Najdostojniejszy Arcypasterz myśli o erekcyi nowej parafii w Żyrardowie – że nabożeństwa w tym kościele odbywają się po parafialnemu i że rektorem kościoła jest ks. Stanisław Kazański, a jego pełnomocnikiem ks. Stanisław Zacharyasiewicz.

W dniach 20 – 233 maja 1893 r. odbył wizytę Najdostojniejszy Arcypasterz, a znalazłszy w kościele żyrardowskim wszystko potrzebne do służby Bożej w należytym porządku, uznał potrzebę przedstawioną Mu przez Zarząd zakładów fabrycznych, wyjednania u władz zaprowadzenia oddzielnych ksiąg stanu cywilnego przy kościele miejscowym. Wskutek wystąpienia z odpowiednim podaniem, Najd. Arcypasterz otrzymał Najwyższe zezwolenie pod d. 7 lipca 1893 r. za N. 3993, a ks. dziekan 13 sierpnia t. r. wprowadził w wykonanie powyższą potrzebę i ks. Kazańskiemu sprawowanie obowiązków urzędnika stanu cywilnego przy kościele żyrardowskim polecił.
Mieszkańcy Żyrardowa, Rudy Guzowskiej, Teklinowa, Maryampola, Bieganowa i Sadych Bud w liczbie około 14 000 zostali przyłączeni do filiału żyrardowskiego, rektor zaś tego kościoła miał powierzoną sobie curam animarum i obowiązek odprawiania mszy ś. pro parochianis. Była to parafia bez tytułu parafii, parafianie nie stanowili jednostki moralnej. Rektor i wikariusz, jako kapelani, we wszelkich sprawach ekonomicznych i administracyjnych zależnymi byli od dozoru kościelnego w Wiskitkach i Zarządu fabryki.

fot. Renata Adamczak

Przy filii tej następnie po księżach Kazańskim i Zacharyasiewiczu pracowali ks. Jan Kasiński od r. 1894 do 1896 wraz z pełnomocnikiem ks. Kazimierzem Nowosielskim (1894 – 1895), którego zmienił ks. Maksymilian Cichocki (1895 – 1897). Po ks. Kasińskim objął obowiązki ks. Antoni Gniazdowski, którego usilnym staraniem było umoralnić tę zepsutą owczarnię, pobudować przy pomocy p. K. Dittricha nowy obszerny kościół i zapoczątkować utworzenie z Żyrardowa samodzielnej parafii przy powiększonej liczbie pomocników, ludność bowiem dosięgła już była 19 000 katolików. Pomocnika drugiego ks. Gniazdowski osiągnął w osobie ks. Walentego Braulińskiego (r. 1896), lecz sam z woli Bożej w czerwcu roku zeszłego po jedenasto – miesięcznym pobycie w Żyrardowie nastąpił miejsce ks. Władysławowi Żaboklickiemu, który wraz z wyżej wymienionym ks. Braulińskim i w lutym r. z. przybyłym ks. Stanisławem Kuczyńskim, orząc niwę Pańską, doczekał się erekcyi parafii.

Pieczołowitość Najdostojniejszego Arcypasterza przedstawiła Głównemu Naczelnikowi Kraju projekt erekcyi w Żyrardowie i Rada Państwa Najwyżej pod d. 26 stycznia r. b. zezwoliła na zniesienie maleńkiej liczebnie parafii Mistrzewice w ekanacie sochaczewskim i przyłączenie jej na wieczne czasy do par. Młodzieszyn w tymże dekanacie, a przeniesienie etatu proboszczowskiego z Mistrzewic do Żyrardowa i utworzenie w Żyrardowie nowej samodzielnej parafii pod opieką ś. Karola Boromeusza.

Pensye wikariuszów, których ma być czterech (po wybudowaniu nowego kościoła), Zarząd Fabryki wziął na siebie. Tak, że dzień 22 maja r.b. jest dniem narodzin parafii żyrardowskiej, wyrosłej na gruzach parafii mistrzewickiej.

Ogłoszenie aktu erekcyjnego odbyło się z niezwykłą uroczystością. Kościółek nasz zgromadził do siebie i około siebie wszystkie swe dzieci, witające w nim swoją matkę. Rzewne uczucie wzruszyło wszystkich,, gdy ks. dziekan, po przeczytaniu aktu w języku łacińskim i polskim jak również po oddaniu parafii pod zarząd pierwszemu proboszczowi ks. Wład. Żaboklickiemu, dotychczasowemu rektorowi przemówił o ważności chwili do zebranych, liczących w swym gronie przedstawicieli władzy powiatowej, miejscowej fabryki i inteligencji. Summę celebrował ks. Fr. Szamota, proboszcz parafii wiskickiej.

Po spisaniu w księdze kościelnej stosownego dziejopisu odbył się na plebanii obiad, podczas którego wysłano depesze dziękczynne do JE. ks. Arcybiskupa oraz do p. K. Dittricha,, bawiącego za granicą. Przed nieszporami odbył się obiór członków dozoru kościelnego i komitetu budowy nowego kościoła. Obecnie bowiem kościółek, a właściwie kaplica mieszcząca do 900 osób, na parafię dziś już 21 – tysięczną jest niewystarczająca. Żyrardów olbrzymio wzrasta, liczy mieszkańców około 30 000; inne wyznania mają swoje świątynie. Mamy nadzieję, że i nowa parafia upamiętni tą wiekopomną chwilę i wystawi pomnik trwały – Kościół odpowiedni wraz z plebanią i zabudowaniami gospodarczymi, a to w myśl swego dobrodzieja p. K. Dittricha, który na ten cel ofiarował znaczną summę.

Do składu komitetu budowy kościoła parafianie zaprosili JE ks. Biskupa K. Ruszkiewicza, ks. prob. Wł. Żaboklickiego, pp. K. Dittricha, Józefa Wątróbskiego, Józefa Krauzego, Cz. Oppenheima, Sz. Wolskiego i Fr. Kotlińskiego.

Podanie o budowę kościoła zostało już władzom złożone. Plany kościoła w stylu gotyckim wykończa p. Józef Dziekoński.

fot. Renata Adamczak